Doların Gerçek Parite Değeri - $GPD₺- Şubat 2025

Türkiye’de maalesef ekonomi iyi idare edilmediği gibi veriler de doğru açıklanmıyor. Özellikle TÜİK’in enflasyon verilerinde, gelir kaybı yaşayarak bizzat bunun şahidi durumundayız. Bu nedenle size önce TÜİK sonra ENAG verileriyle oluşturulan Gerçek Değer Grafikleri’ni göstereceğim.

Günümüzde Doların Türk Lirası karşısında Piyasadaki Parite Değeri, yani PPD’si 36.27 TL civarında seyrediyor. Gerçek Parite Değeri, yani GPD’si ise TÜİK enflasyon verileriyle bakıldığında yalnızca 22.86 Türk Lirası çıkıyor. Yani TÜİK’e göre doların piyasa değeri, gerçek değerinden %59 daha pahalı durumda.

Grafikte gördüğünüz 46.85’lik maksimum değer ise Türk Lirası’nda Temmuz 2022’deki gibi bir değer kaybı yaşanması durumunda doların fırlayabileceği en yüksek değeri ifade ediyor.

İkinci grafiğimiz ENAG enflasyon verileriyle oluşturuldu. İlk grafikte mavi ile gösterilen piyasa değeri, kırmızı renkli gerçek değerin %59 üzerinde bulunuyordu. Burada ise Piyasa Değeri’nin Gerçek Değer karşısında rekor gerileme içerisinde olduğunu görüyoruz. Aralarında tam olarak %111’lik fark var.

Yani ENAG verilerine göre Doların Gerçek Değeri 76.54 Türk Lirası. Bu değer Türk ekonomisinin iyi durumda olduğu Temmuz 2008 tarihindeki -%70’lik orana karşılık gelen değerden bile çok daha büyük bir farka işaret ediyor. Yani ENAG verileri açısından Türk Lirası, tarihinde hiç olmadığı kadar değeri arşa tırmanmış yani aşırı pahalı, dolayısıyla dolar da aşırı ucuz bir seviyede bulunuyor. Üretici, ihracatçı, sanayici şikayet etmesin de ne yapsın?

Eğer TÜİK’in verilerini az, ENAG’ın verilerini yüksek buluyorsanız, İstanbul Ticaret Odası ve İstanbul Planlama Ajansı’nın, yani ITO ve IPA’nın enflasyon verileriyle oluşturulan grafiklere bakmak istersiniz belki. Daha sonra da bunların ortalamalarının alındığı bir tablo vereceğim sizlere.

ITO verileri TÜİK verileriyle paralellik gösteriyor. Bu kapsamda, tıpkı TÜİK grafiğinde olduğu gibi, burada da mavi renkli piyasa değeri, kırmızı renkli gerçek değerin %21 üzerinde bulunuyor. ITO’ya göre Doların Gerçek Değeri 29.91. Kasım 2021’deki gibi bir tırmanma yaşanması durumunda görülebilecek Maksimum Dolar Değeri ise 61.47.

İstanbul Planlama Ajansı, yani IPA’nın verileri ise güncel piyasa değerine oldukça yakın bir seviyede bulunuyor. Buna göre Doların Piyasa Değeri, Gerçek Değerin yalnızca %5 aşağısında ve Doların Gerçek Değeri 38.23’ü gösteriyor. Doların Maksimum Değeri olarak ise karşımıza 72.53 Türk Lirası’lık bir değer çıkıyor.

“Türkiye’de hiçbir enflasyon verisi güvenilir değil! En iyisi ortalamalarını alalım,” derseniz, işte bunun tablosu da aşağıda yer alıyor.

Ortalamalar cinsinden Doların Gerçek Değeri 41.88 Türk Lirası ve ani bir yükseliş yaşanması durumunda doların yükselebileceği maksimum değer de 80.24 Türk Lirası. Dolayısıyla bu iki değer arasındaki bir seviyeyi doların hedefi olarak düşünebilirsiniz.

Altın ve BIST-100 Karşılaştırması - Şubat 2025

Aşağıdaki ilk grafikte altının gram fiyatı BIST-100 Endeksi ile 2020 başından itibaren oluşturulmuş logaritmik ölçekli grafikte karşılaştırılmaktadır. Altın siyah renkli, BIST-100 Endeksi mavi renkli eğriler ile gösteriliyor.

Ocak 2022-Eylül 2023 arasındaki 1,5 yıllık sürede BIST-100 %316 yükselirken altın %112 yükselmiş. Eylül 2023 sonrası dönemde ise BIST-100’ün yükselişi %19’da kalıyor; altının yükselişi ise hala devam eden süreçte %109’u aşmış durumda.

Toplam değerlenmelere bakıldığında 2020 başından günümüze Türk borsasındaki yükselişin %732, gram altındaki yükselişin ise bunun %38.65 üzerinde olacak şekilde %1015 oranında gerçekleştiğini görüyoruz.

Altın lehine olan bu gelişme, grafiğimizin başlangıç tarihini 2013 Mayıs’ına çektiğimizde çok daha büyüyor. Yine logaritmik ölçek kullanıldı ve altın yine siyah renk ile gösteriliyor. Sol sütundaki altın ölçeği ile sağ sütundaki BIST-100 Endeksi ölçeği arasında 10 kat fark bulunduğuna dikkat edin.

Mayıs 2013 tarihinde ölçek farkı 11.17 katmış, günümüzde ise 2.91 kata düşmüş durumda. Yani bu dönemde altın, BIST-100 Endeksi’nden 3.84 kat daha fazla kazandırdı.

Dolayısıyla eğer Türk ekonomisi düzelecek olursa aradaki bu 3.84 katın kapanarak BIST-100 Endeksi’nin 38,100’e yükselmesi olası.

Peki, bunu yakın gelecekte bekliyor muyum? Hayır! Çünkü bence günümüzde Türk ekonomisine yapılan müdahaleler, onun belini doğrultmak için değil kamburunu daha da büyütmek için gerçekleştiriliyor. Niyet bu değildir herhalde_ancak sonuç bu olacak diye korkuyorum.

2013’den günümüze dünya borsaları ise önemli getiriler sağladılar. Yani Türk Borsası gibi yatırımcılarını üzmediler. Bir sonraki bölümde ABD Dow Jones Endeksi ile BIST-100 Endeksi karşılaştırıldı. Türk Borsası yeniden yükselişe geçerse nerelere tırmanabileceğinin teyidini buradaki grafikten de izleyebilirsiniz.