Doların Türk Lirası değerinin belirlenmesinde artan parasal ve mali basınç sonsuza dek kontrol edilemez.
Doların
Gerçek Türk Lirası Değeri’ni incelediğimiz grafiklerimiz ile başlayalım. Bu
hesaplama yönteminde, ABD ve Türkiye’nin büyüme ve enflasyon rakamları, farklı
baz tarihlerinin bir kombinasyonu şeklinde karşılaştırılmaktadır.
İlk grafiğimiz
-eğer itimat ediyorsanız- TÜİK enflasyon verileriyle oluşturuldu. Günümüzde
Doların Piyasadaki Türk Lirası Değeri 36.55 TL civarında seyrediyor. Doların Gerçek
Türk Lirası Değeri ise -TÜİK enflasyon verileriyle bakıldığında- yalnızca
24.0144 Türk Lirası çıkıyor. Yani TÜİK’e göre doların piyasa değeri, gerçek
değerinden %52 daha pahalı durumdadır.
Yaşadığımız
hayatın gerçekleriyle düşündüğümüzde bence az önceki grafik Doların Gerçek Türk
Lirası Değeri’ni değil tam tersine TÜİK’in enflasyon verilerini ne kadar hatalı
ve düşük açıkladığının kesin kanıtını vermektedir. Yani, TÜİK mahkemesi hala
devam ediyor bildiğim kadarıyla, burada delil olarak kullanılabilir.
2022
yılının Temmuz ayında Dolar’ın piyasa değeri, gerçek değerinin %105 üzerine çıkmıştı.
Benzeri bir kaybın yaşanması durumunda, yine TÜİK verileriyle, doların
fırlayabileceği maksimum değer 49.2183 olarak belirmektedir.
İkinci
grafiğimiz ENAG enflasyon verileriyle oluşturuldu. İlk grafikte mavi renk ile
gösterilen piyasa değeri, kırmızı renkli gerçek değerin %52 üzerinde
bulunuyordu. Burada ise Piyasa Değeri’nin Gerçek Değer karşısında rekor
gerileme içerisinde olduğunu görüyoruz. Aralarında tam olarak %122’lik fark
var.
Yani ENAG
verilerine göre Doların Gerçek Değeri 81.12 Türk Lirası. Bu değer Türk ekonomisinin
iyi durumda olduğu Temmuz 2008 tarihindeki -%70’lik orana karşılık gelen
değerden bile çok daha büyük bir farka işaret ediyor. Yani ENAG verileri
açısından Türk Lirası, tarihinde hiç olmadığı kadar aşırı değerli bir seviyeye
taşınmış durumdadır. Bir diğer deyişle Dolar, Türk Lirası karşısında aşırı
ucuzdur. Üretici, ihracatçı, sanayici ve turizmcilerin rahatsızlıklarının temel
nedeni paritedeki bu çarpıklıktan kaynaklanmaktadır.
Bazılarınız
biliyorum TÜİK’in verilerini az bulmakla beraber, ENAG verilerini de yüksek buluyorsunuz.
Bu nedenle kısaca İstanbul Ticaret Odası ve İstanbul Planlama Ajansı’nın, yani
ITO ve IPA’nın enflasyon verileriyle oluşturulan grafiklere bakacak, daha sonra
bunların ortalamalarının alındığı bir tabloyla Gerçek Dolar Değeri Aralığı’nı
belirlemiş olacağız.
Ülkenin
istatistik kurumuna güven duyamamak, gerçekten insanın kendisini kötü hissetmesine
neden olan son derece üzüntü verici bir durum. Ücretliler olarak maaşlarımızda
bunun reel etkilerini görüyor; ekonomik çıkarımlar yapmak, tablo ve grafikler
oluşturmak noktasında da büyük sıkıntı çekiyoruz.
ITO
verileri TÜİK verileriyle paralellik gösteriyor. Bu kapsamda, tıpkı TÜİK
grafiğinde olduğu gibi, burada da -aradaki fark daha az olmakla birlikte- mavi
renkli piyasa değeri, kırmızı renkli gerçek değerin %14 üzerinde bulunuyor.
ITO’ya göre Doların Gerçek Değeri 31.94 Türk Lirası. Kasım 2021’deki gibi bir
tırmanma yaşanması durumunda görülebilecek Maksimum Dolar Değeri ise 65.64 Türk
Lirası.
İstanbul
Planlama Ajansı, yani IPA’nın verileri baz alınarak hesaplama yapıldığında,
Doların Gerçek Değeri olarak karşımıza 40.79 Türk Liralık bir değer çıkıyor.
Buna göre güncel piyasa değeri gerçek değerin %12 aşağısında bulunmaktadır.
Kasım 2021
tarihinde, IPA verileri doğrultusunda, dolar fiyatında %90’lık bir pozitif değerlenme
yaşamıştı. Bu seviyenin günümüzde tekrarı durumunda, Doların Maksimum Değeri olarak
77.39 Türk Liralık bir fiyatlama ile karşılaşılabileceğini görüyoruz.
Bu veri
bolluğu karşısında belki de en iyisi, hepsinin ortalamaları alarak buna göre
bir çıkarım yapmak. Ekranınızdaki tabloda bunu izliyorsunuz. Doların piyasa
değeri günümüzde 36.55 Türk Lirası civarında. Ortalamalar cinsinden bakıldığında
Doların Gerçek Değeri 44.47 Türk Lirası ve maksimum değeri de 85.53 Türk Lirası
çıkıyor. Dolayısıyla bu iki değer arasındaki bir seviyeyi, doların hedef fiyatı
olarak düşünebilirsiniz.
