Platin parlak gümüş renginde bir metalken, paladyum biraz daha koyudur ve gri bir tona sahiptir.
Yine platin, paladyumdan daha yoğun ve daha ağırdır. Hatta görüyorsunuz, dört değerli metal arasında platin, içlerinde en yoğun ve en ağır olanıdır.
Altın santimetre küp başına 19.50 gram yoğunluğa sahipken, platinin yoğunluğu 21.45 g/cm3’dür. Diğerlerini tablodan izliyorsunuz.
Bu yoğunluğu hacimsel ve daha büyük ölçekli olarak şöyle ifade edebiliriz: 100 ton altın 5.13 metre küp hacme sahipken, 100 ton platin 4.66 metre küplük hacme sığar. Oysa aynı miktar gümüş için bunun iki katı olacak şekilde 9.52 metre küplük hacim gerekir.
Üçüncü sırada “Mahşerin Dört Atlısı” diyebileceğimiz bu dört değerli metalin, günümüze kadar yeryüzünde çıkarılmış miktarlarını görüyorsunuz. Platin ve Paladyum’un onar bin ton civarlarındaki miktarlar ile tarihin başlangıcından bu yana ne kadar az çıkarıldıklarını fark etmiş olmalısınız. Bunun nedenlerinden biraz sonra söz edeceğiz.
Bu değerli metaller için olimpik havuz benzetmesi çok kullanılır. Bu açıdan değerlendirdiğimizde, şu an kadar çıkarılmış platin miktarının bir olimpik havuzun yalnızca %14’ünü, paladyumun %18’ini doldurabileceğini anlıyoruz. Paladyum daha az çıkarılmasına karşın daha çok yer kaplıyor çünkü özgül ağırlığı platinin neredeyse yarısı kadar.
Şu ana kadar çıkarılmış altın miktarı ise yaklaşık 3 olimpik havuz doldurabiliyor. Gümüş için ise bu miktar 44 olimpik havuza denk geliyor. Fakat gümüş tarihte büyük oranda geri dönüştürülmemiş ve korozyon gibi nedenlerle kayba uğrayan bir metal olduğu için yeryüzünde şu anda bulunan gümüş miktarı yarıya yani 22 havuza düşürülebilir.
Şimdiki tablonun ilk satırında ppm, yani milyon miktar başına, ya da bir kilogram toprakta miligram olarak, ne oranda değerli metal bulunduğu gösteriliyor.
Tablomuzun ikinci satırını bu kapsamda incelemeliyiz. Burada gördüğünüz PGM ifadesi Platin Grubu Metaller anlamına geliyor.
PGM'ler platin (Pt), paladyum (Pd), rodyum (Rh), rutenyum (Ru), osmiyum (Os) ve iridyumdur (Ir). Altı metal genellikle birlikte bulunur, ancak bunların göreli bollukları önemli ölçüde değişebilir.
Bir arada bulundukları için madenlerdeki üretimleri de aynı anda gerçekleşir. Rezerv miktarları da dolayısıyla, platin ve paladyum için ayrı ayrı değil PGM’ler olarak toplu halde verilmektedir. İşte, günümüzde bilinen PGM rezerv toplamı 70,000 ton civarındadır.
Şimdiki tablonun son sütununda dünyadaki PGM rezervlerinin çoğunun Güney Afrika Cumhuriyeti’nde bulunduğunu görüyorsunuz. Dünya genelinde 71,000 ton olarak gözüken rezerv toplamının ileri tarihlerdeki olası keşifler sonrasında 100,000 tona çıkabileceği tahmin edilmektedir.
Üretim rakamlarına baktığımızda ise geri dönüşümün dahil edilmediği yalnızca madenlerdeki Paladyum üretiminin senelik 190 ton, Platin üretiminin ise 171 ton olduğu anlaşılıyor. Altın ve gümüşün senelik üretimleri ise bu iki metalin çok çok üzerindedir.
Platinin yerkabuğunda bulunma oranının paladyumun üçte biri olduğunu biliyoruz. Günümüzdeki üretim rakamları göz önüne alındığında, platinin 83 yıllık, paladyumun ise 225 yıllık ömürleri kaldığı söylenebilir. Bu sayılar altın için 16 yıla ve gümüş için 24 yıla denk geliyor.
