Yukarıdaki tablonun ikinci satırında gördüğünüz PGM ifadesi Platin Grubu Metaller anlamına geliyor.
PGM'ler platin (Pt), paladyum (Pd), rodyum (Rh), rutenyum (Ru), osmiyum (Os) ve iridyumdur (Ir). Altı metal genellikle birlikte bulunur, ancak bunların göreli bollukları önemli ölçüde değişebilir.
Bir arada bulundukları için madenlerdeki üretimleri de aynı anda gerçekleşir. Rezerv miktarları da dolayısıyla, platin ve paladyum için ayrı ayrı değil PGM’ler olarak toplu halde verilmektedir. İşte, günümüzde bilinen PGM rezerv toplamı 70,000 ton civarındadır.
Şimdiki tablonun son sütununda dünyadaki PGM rezervlerinin çoğunun Güney Afrika Cumhuriyeti’nde bulunduğunu görüyorsunuz. Dünya genelinde 71,000 ton olarak gözüken rezerv toplamının ileri tarihlerdeki olası keşifler sonrasında 100,000 tona çıkabileceği tahmin edilmektedir.
Üretim rakamlarına baktığımızda ise geri dönüşümün hariç tutulduğu madenlerdeki Paladyum üretiminin senelik 190 ton, Platin üretiminin ise 171 ton olduğu anlaşılıyor. Altın ve gümüşün senelik üretimleri ise bu iki metalin çok çok üzerindedir.
Platinin yerkabuğunda bulunma oranının paladyumun üçte biri olduğunu biliyoruz. Günümüzdeki üretim rakamları göz önüne alındığında, platinin 83 yıllık, paladyumun ise 225 yıllık ömürleri kaldığı söylenebilir. Bu sayılar altın için 16 yıla ve gümüş için 24 yıla denk geliyor.
Gerek platin gerekse paladyum maliyetlerinde gerileme yaşanmaktadır. Burada birinci neden en büyük üretici durumundaki Güney Afrika para biriminin ABD doları karşısında değer kaybetmesidir.
İkinci neden mücevherat ve yatırım maksatlı platin kullanımında yaşanan büyük gerilemedir. Sanayi ve otomotiv sektörlerinde böyle bir gerileme söz konusu değil. Ancak toplam talebin düşmüş olması, yüksek maliyetli madenlerin üretimlerini durdurmasına, bu durum da toplam maliyetlerin ortalamalar anlamında gerilemesine neden oluyor.
.png)
Dolayısıyla platinin üretimin maliyeti 2013 yılındaki 1200’lü seviyelerden günümüzde 800 dolara kadar gerilemiş durumda.
Öyle ki artık, platin üretimi küresel platin talebinin altında bulunuyor. 2023 yılında 759 kilo onsluk, ya da bir başka ifadeyle 23.6 tonluk bir açık doğdu. İşte bu açığın 2027 yılına kadar her sene tekrarlanacağı tahmin ediliyor. Çünkü kapatılan ya da üretimi durdurulan madenlerin, platin fiyatı yükselse bile, bugünden yarına hemen devreye alınabilmesi mümkün değil.
Dolayısıyla şu önümüzdeki 1-3-5 yıl içerisinde, platinin piyasa fiyatının artarak yükselmesi yönündeki ilk neden, üretim sahasında görülen bu zoraki gerilemenin bizatihi kendisi oluyor.
Paladyumun üretim maliyeti ise platine göre daha kolay elde edilebilmesi nedeniyle 500 dolar civarında. Bu maliyetleri piyasa fiyatlarıyla karşılaştırdığımızda platinin altın ve gümüş dahil alım yönünden ne kadar avantajlı olduğu çok net anlaşılıyor. Tüm diğer değerli metallerin piyasa fiyatı maliyetinin iki katına yakın değerlemelerde bulunurken, platinin piyasa fiyatı yalnızca %18 yukarıda.
Platine yönelik yatırım ve mücevherat talebi arttığında platinin değeri yükselecek, bu durum yüksek maliyetli madenleri yeniden devreye sokacak ve tüm bu süreç, gerek piyasa fiyatı gerekse bu fiyatın üretim maliyetlerine oranı olarak platinin altını bir kez daha yakalamasına ve hatta geçmesine neden olabilecektir.
Çünkü tarihsel olarak platin fiyatı her zaman altının üzerinde olmuştur. Bir sonraki bölümde grafikler üzerinden bu durum ayrıntısıyla incelenmiştir.
